Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας

Εξουσίες και Αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας

Η Κυπριακή Δημοκρατία εγκαθιδρύθηκε το 1960 ως ανεξάρτητη και κυρίαρχη Δημοκρατία προεδρικού συστήματος.  Στη βάση του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο διαπνέεται από την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, η εκτελεστική εξουσία διασφαλίζεται από τον Ελληνοκύπριο Πρόεδρο και τον Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας, οι οποίοι για τον σκοπό αυτό διορίζουν Υπουργικό Συμβούλιο αποτελούμενο από δέκα Υπουργούς.

Σήμερα, στη βάση του δικαίου της ανάγκης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διορίζει έντεκα Υπουργούς, οι οποίοι αποτελούν το Υπουργικό Συμβούλιο της χώρας, και εξαιρουμένων των διαφυλασσομένων και ρητά καθορισμένων από το Σύνταγμα εξουσιών του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας, ασκούν την εκτελεστική εξουσία του κράτους.  Περαιτέρω, το Σύνταγμα παραχωρεί εξουσία στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να διορίζει τους ανεξάρτητους κρατικούς αξιωματούχους και τους δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου.  Επιπρόσθετα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει αρμοδιότητα, με βάση τις διατάξεις της αντίστοιχης εθνικής νομοθεσίας, να διορίζει Υφυπουργό Ναυτιλίας παρά τω Προέδρω και Υφυπουργό Τουρισμού παρά τω Προέδρω.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι ο Αρχηγός της Πολιτείας, προηγείται πάντων στη Δημοκρατία και εκλέγεται με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία για πενταετή θητεία.  Στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, Πρόεδρος της Δημοκρατίας επανεξελέγη, για δεύτερη φορά, ο κ. Νίκος Αναστασιάδης ανανεώνοντας τη θητεία του μέχρι την 28η Φεβρουαρίου 2023.

Οι εξουσίες και οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας καθορίζονται επίσης στο Σύνταγμα, ενώ παράλληλα στο σύγχρονο, πολύπλοκο, πολυδιάστατο και ραγδαία εναλλασσόμενο περιβάλλον, αναντίρρητα, οι απαιτήσεις είναι ιδιαίτερα αυξημένες.   Μεταξύ των σημαντικότερων εξουσιών που παραχωρούνται στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας από το Σύνταγμα, συγκαταλέγονται η θέση σε ισχύ των νόμων που ψηφίζει η Βουλή των Αντιπροσώπων ή το δικαίωμα τελικής αρνησικυρίας (βέτο) για παρεμπόδιση νομοθεσίας που ψήφισε η Βουλή από το να τεθεί σε ισχύ, αν ο νόμος αυτός αφορά θέματα εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας και άμυνας της Δημοκρατίας, το δικαίωμα αναπομπής τέτοιας νομοθεσίας στο νομοθετικό σώμα, καθώς επίσης το δικαίωμα αναφοράς της στο Ανώτατο Δικαστήριο για σκοπούς ελέγχου της συνταγματικότητάς της.  Πρόσθετα, συγκαλεί τις συνεδρίες του Υπουργικού Συμβουλίου και καταρτίζει την ημερήσια διάταξή τους, ενώ διατηρεί και για αυτές δικαίωμα τελικής αρνησικυρίας (βέτο) εφόσον αφορούν θέματα εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας και άμυνας της Δημοκρατίας, όπως επίσης και δικαίωμα αναπομπής τους στο εν λόγω σώμα.

Συναφώς, προκειμένου να ανταποκριθεί επάξια στα πιο πάνω αυξημένα καθήκοντα και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πλαισιώνεται από αριθμό συνεργατών.  Για τον σκοπό αυτό η Προεδρία της Δημοκρατίας είναι διαρθρωμένη με βάση τις λειτουργίες των εν λόγω Αξιωματούχων που πλαισιώνουν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και του απαραίτητου διοικητικού, γραμματειακού και υποστηρικτικού προσωπικού που απαιτείται για τη διευκόλυνση των εργασιών τους, ως ακολούθως:

Αξιωματούχοι Προεδρίας της Δημοκρατίας

Υφυπουργός παρά τω Προέδρω

Κυβερνητικός Εκπρόσωπος

Διευθυντής Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας

Επίτροποι (αρμόδιοι για διάφορα θέματα)

Διαπραγματευτής για το κυπριακό

Εκπρόσωπος της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας στη Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων

Σημειώνεται ότι του προσωπικού που υπηρετεί στο Προεδρικό Μέγαρο και στα Γραφεία των Αξιωματούχων της Προεδρίας προΐσταται ο Προϊστάμενος Διοίκησης Προεδρίας.

Διάρθρωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας

Γραφείο Υφυπουργού παρά τω Προέδρω

Γραφείο Κυβερνητικού Εκπροσώπου

Γραφείο Διευθυντή Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας

Γραφείο Πρώτης Κυρίας της Δημοκρατίας

Διοίκηση Προεδρίας

Διπλωματικό Γραφείο του Προέδρου της Δημοκρατίας

Γραμματεία Προεδρίας

Γραφείο Επιτρόπου Προεδρίας

Γραφείο Επιτρόπου Περιβάλλοντος

Γραφείο Επιτρόπου Εθελοντισμού και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων

Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων

Γραφείο Επιτρόπου Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων

Γραφείο Διαπραγματευτή για το κυπριακό

Γραφείο Εκπροσώπου της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας στη Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων

Όραμα και Αποστολή της Προεδρίας

To όραμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, είναι η Κύπρος να καταστεί ένα κράτος ελεύθερο, σύγχρονο, αξιόλογο μέλος της διεθνούς και ευρωπαϊκής κοινότητας, το οποίο να βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών του σε όλους τους τομείς.  Η Προεδρία της Δημοκρατίας λειτουργεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να συμβάλλει στην υλοποίηση του οράματος αυτού.

Σε συνάφεια με το πιο πάνω, αποστολή της Προεδρίας της Δημοκρατίας αποτελεί η παροχή όλων εκείνων των σύγχρονων, αποδοτικών και αποτελεσματικών υποστηρικτικών εργαλείων που θα καταστήσουν εφικτό το όραμα του Προέδρου καθώς επίσης του Υπουργικού Συμβουλίου και των Αξιωματούχων της Προεδρίας όσον αφορά το εθνικό μας θέμα, την εξωτερική πολιτική του κράτους και την εσωτερική διακυβέρνηση.

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Ο πρώτος Άγγλος Ύπατος Αρμοστής Σερ Γκάρνετ Γούλσλϋ, που ήλθε στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1878, έμενε προσωρινά στο Μετόχι της Μονής Κύκκου, έξω από τα τείχη της Λευκωσίας. Σύντομα άλλαξε την προσωρινή διαμονή του και κατοίκησε στο Αρμοστείο, που ήταν ένα ξύλινο σπίτι που εισήχθηκε από το εξωτερικό και τοποθετήθηκε στο χώρο, όπου βρίσκεται σήμερα το Προεδρικό Μέγαρο.

Το 1925 το Αρμοστείο μετονομάστηκε σε Κυβερνείο.

Στη λαϊκή εξέγερση του 1931 το Κυβερνείο καταστράφηκε από πυρκαγιά και αποφασίστηκε να κτιστεί ένα καινούριο Κυβερνείο βασισμένο σε παραδοσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία του τόπου.

Το σχέδιο του νέου Κυβερνείου έγινε από Βρετανικό οίκο και το κτίσιμό του ανέλαβε το κυβερνητικό Τμήμα Δημοσίων Έργων της Κύπρου. Προηγήθηκαν επισκέψεις σε διάφορα παραδοσιακά κτίρια στην Κύπρο, όπου επισημάνθηκαν και αντιγράφηκαν αξιόλογα τοπικά παραδοσιακά στοιχεία αρχιτεκτονικής.

Βυζαντινά και γοτθικά στοιχεία, αλλά και λίγα τουρκικά, συνθέτουν την αρχιτεκτονική του κτιρίου. Η σειρά των κιόνων του ισογείου και του άνω ορόφου βασίζονται σε παρόμοια κατασκευή στο Μοναστήρι της Αχειροποιήτου κοντά στη Λάπηθο. Τα σκαλισμένα κιονόκρανα και οι βάσεις των κιόνων επιλέγηκαν από σχέδια από την Κυθρέα, τη Λάμπουσα και τη Λευκωσία. Οι αναλογίες του πύργου στο κέντρο του κτιρίου είναι παρμένες από το Κάστρο του Κολοσσιού. Στο πρωτότυπο σχέδιο η οροφή του κάστρου προβλεπόταν να γίνει με κεραμίδια σε σχήμα πυραμίδας, αλλά για ορισμένους πρακτικούς λόγους και για να υπάρξει ένα επιπρόσθετο βυζαντινό στοιχείο στην οικοδομή αντικαταστάθηκε με θόλο.

Στη νότια πλευρά του κτιρίου προέχουν δυο σειρές από τέσσερις ευτράπελες υδρορρόες. Οι χαμηλότερες τέσσερις παριστάνουν ανθρώπινες μορφές. Προσωποποιούν το γενικό επιστάτη του έργου, τον αρχικτίστη, τον αρχιξυλουργό και τον «άγνωστο» εργάτη. Οι άλλες τέσσερις υδρορρόες, που βρίσκονται πιο ψηλά, παριστάνουν τα τότε βασικά ζώα της Κύπρου, το βόδι, το γαϊδούρι, την καμήλα και το πρόβατο. Για τη γενική κατασκευή του κτιρίου χρησιμοποιήθηκε ειδική πέτρα (πουρόπετρα) από το Γερόλακκο για το απαλό γκριζοκίτρινο χρώμα της, τη σκληρότητα και την αντοχή της. Στους εσωτερικούς χώρους, (τζάκια, σκάλες κλπ.), χρησιμοποιήθηκε ασβεστόλιθος από την περιοχή της Λεμεσού.

Αρκετή προσοχή στο κτίσιμο του Κυβερνείου δόθηκε, επίσης, σε ό,τι αφορά τη ξυλεία. Χρησιμοποιήθηκε ξύλο από τα Κυπριακά δάση (ευκάλυπτος, πεύκος, πλάτανος, κυπαρίσσι, καρυδιά, συκαμινιά) και από διάφορα μέρη της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, όπως για παράδειγμα από τη Βούρμα και τον Καναδά. Η πόρτα της κύριας εισόδου του Κυβερνείου κατασκευάστηκε με πρότυπο την πόρτα του Μοναστηριού του Αγίου Χρυσοστόμου, που βρίσκεται στην οροσειρά του Πενταδακτύλου. Κάθε φύλλο σχηματίσθηκε από τουλάχιστο 288 μικρά ξύλινα κομμάτια από έξι διαφορετικά δένδρα, που ενώνονταν μεταξύ τους χωρίς να χρησιμοποιηθούν καρφιά ή βίδες. Έτσι αποφεύχθηκε η πιθανή στρέβλωσή τους. Τα σκαλιστά δοκάρια και οι καλαμένιες ψάθες της οροφής ήταν καθαρά Κυπριακής προέλευσης. Τα υποστηρίγματα των δοκών της οροφής στα κύρια δωμάτια είχαν αφαιρεθεί από παλαιό σπίτι που είχε κατεδαφιστεί. Ορισμένα διακοσμητικά στοιχεία εντός του κτιρίου, και κυρίως στη σκάλα ανόδου στον άνω όροφο, ήσαν αντιγραφές αρχαίων αντικειμένων, ενώ οι κουρτίνες ήσαν κεντημένες στο χέρι με Κυπριακά διακοσμητικά στοιχεία.

Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου και την αναχώρηση του Άγγλου Κυβερνήτη το 1960, το Κυβερνείο καθιερώθηκε ως το επίσημο Προεδρικό Μέγαρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το Προεδρικό Μέγαρο καταστράφηκε στις 15 Ιουλίου 1974, κατά το πραξικόπημα εναντίον του Εθνάρχη Μακαρίου. Τα πάντα κάηκαν, εκτός από τους όρθιους τοίχους που και αυτοί υπέστησαν ζημιές από την πυρκαγιά.

Ανοικοδομήθηκε λίγα χρόνια αργότερα με οικονομική χορηγία από την Ελλάδα και χρησιμοποιείται ξανά από το 1979 ως γραφείο και κατοικία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας.